Türkiye Barolar Birliğince Verilen Uyarma Disiplin Cezasının Avukatların İfade Özgürlüğünü İhlal Ettiğine Dair AYM Kararı

Anayasa Mahkemesinin (“AYM”) 2019/8563 başvuru numaralı ve 8/6/2023 tarihli kararı 2 Kasım 2023 tarihli ve 32357 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Başvuru, bir doktor tarafından Türk Tabipleri Birliğine (“TTB”) sundukları şikayet dilekçesinde kullandıkları ifadeler nedeniyle avukat olan başvuruculara Türkiye Barolar Birliğince (“TBB”) uyarma disiplin cezası verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir. 

Avukat başvurucular, müvekkilleri hakkında sağlık raporu düzenleyen doktora yönelik Türk Tabipleri Birliğine sundukları şikayet dilekçelerinde kullandıkları ifadelerden dolayı Türkiye Barolar Birliğince aldıkları uyarma disiplin cezasının ifade özgürlüklerini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

Başvurucular, müvekkillerini hastane odası önünde beklerken şikayete konu doktorun ve polis memurunun özel bir şekilde görüştüğünü ve doktorun kendilerine hakaret içerikli ifadelerde bulunduğunu söylemiş ve müvekkillerinin doktorun taraflı yaklaşımından dolayı muayene olmadığını, bunun üstüne doktorun gerçeğe aykırı sağlık raporu düzenlediğini belirtmiştir.

Başvurucuların TTB’ye şikayet ettiği doktor, iddiaların kesinlik arz eden delillerle ispatı gerektiğini ifade ederek başvurucuların şikayet dilekçesindeki “gerektiğinde mesleğini başka amaçlar uğruna alet edebileceğini, ... sübjektif nedenlerle peşkeş çektiğini” ifadelerinden dolayı Eskişehir Barosuna şikayette bulunmuştur.

Bunun sonucunda Eskişehir Barosu başvuruculara disiplin soruşturması sonucunda uyarma disiplin cezası vermiş, Türkiye Barolar Birliği Disiplin Kurulu, başlangıçta ifadeleri iddia ve savunma hakkı kapsamında değerlendirip kararı kaldırsa da Bakanlık’ın amaca başka ifadeler kullanılmak suretiyle ulaşılması mümkün olduğu gerekçesiyle kararı bir daha görüşülmek üzere geri göndermesiyle Eskişehir Barosu Disiplin Kurulunun kararını onamıştır.

Başvurucular onama kararının iptali için Ankara İdare Mahkemesine başvuruda bulunmuş, mahkeme iddia ve savunma dokunulmazlığı hakkının sınırlarının aşıldığını ileri sürerek ulaşılmak istenen amaca başka ifadelerle ulaşılabileceğini belirtmiş ve davayı reddetmiştir. Devamında Ankara Bölge İdare Mahkemesi de başvurucuların istinaf talebini, kararların kanuna uygun olduğunu söyleyerek reddetmiştir.

Anayasa Mahkemesinin, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile TBB Meslek Kuralları ilgili yerel ve Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne Dair Temel İlkeler Bildirgesi gibi uluslararası mevzuatı göz önüne alarak incelediği başvuruda, avukatların toplum önünde yer alan kişiler olmasından dolayı mesleğe uygun şekilde özenli davranmaları gerektiğini ancak şikayetçi doktorun şeref ve itibarının korunmasıyla ifade özgürlüğü arasında adil bir denge kurulmasını gerektiğini ifade etmiştir.

Mahkeme “peşkeş çekmek” ifadesinin tahkir edici niteliğini kabul etmekle birlikte ifade özgürlüğüyle adil bir denge kurulmadan verilen disiplin cezasının onanma kararında gerekçenin tekrar edilmesini ilgisiz ve yetersiz bulmuş ve müdahalenin hukuki bir zemine oturtulmadığını önemle belirtmiştir.

Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, verilen uyarma disiplin cezasının müvekkillerinin çıkarını savunan başvuruculara caydırıcı etki doğuracağını ifade ederek Anayasa’nın 26. maddesinde düzenlenen ifade özgürlüğü hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr