Kişisel Verilere Erişim Sahibi Kamu Görevlisinin Görevi Gereği Gerçekleştirmediği Sorgulamalar Meslekten Çıkarma Sebebidir

Anayasa Mahkemesinin (“AYM”), davacının, 2020/77 E., 2021/93 K., 16 Aralık 2021 tarihli Kararı 22 Mart 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Davacı, 31 Ocak 2008 tarihli ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un (“Kanun”) 8. maddesinin meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiillerin düzenlendiği 6. fıkrasının (aa) bendinde :

“Yetkili olmadığı halde hukuka aykırı olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak, bu şekilde elde edilen bilgileri paylaşmak veya yayın yoluyla duyurmak, log kayıtlarını değiştirmek veya silmek.”

yer alan ”...sorgulama yapmak…”  ifadesinin, bilgileri paylaşmak ve duyurmak kadar ağır olmamasına rağmen meslekten çıkarmak kadar ağır sonuçlara yol açması sebebiyle ölçülük ilkesine aykırı, dolayısıyla Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla ,  iptali için AYM’ye başvuruda bulunmuştur.

Değerlendirme

Kurala göre kişisel verilerle ilgili olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında sorgulama yapılması fiilinin disiplin suçu teşkil edebilmesi için personelin sistem üzerinden sorgulama yapma yetkisine sahip kılınmadığı halde hukuka aykırı olarak bu sorgulamayı yapmış olması gerekmektedir. Yürüttüğü görevin niteliği gereği haiz olduğu yetkiler kapsamında bir personele elektronik ortamda ya da bilgisayar loglarında bu tür bilgilere hukuk düzeninin onayladığı bir yöntemle erişebilme hakkı imkanının sağlanmış olması personelin bu bilgileri sorgulama konusunda yetkili olduğu anlamına gelecektir.

İlgili kanun maddesinin meşru amacının olup olmadığının saptanması için kolluk personelinin kamu hizmetinden çıkarılması sonucunu doğuran ve disiplin suçunun konusunu oluşturan fiilin “görevin gerektirdiği niteliklerle” uygun olup olmadığının sorgulanması gerekmektedir.

Toplumda asayiş ve güvenliği sağlamakla görevli olan kolluk teşkilatının bu görevin yerine getirilmesi esnasında ihtiyaç duyulan kişisel verileri sorgulama yetkisine sahip olması hizmetin gereği gibi yerine getirilebilmesi için zorunlu ve kaçınılmazdır. Bununla beraber görevin kapsam ve yeteneği gösterilmeksizin ve görevin kapsam ve herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın tüm kolluk personelinin bireylerin kişisel verileri üzerinde sorgu yapabileceğinin kabulü anayasal güvenceye bağlanan kişisel verilerin korunması hakkının bizzat devlet tarafından ihlal edilmesi anlamına geleceği gibi toplumda kolluk personeline yönelik bu şekilde bir algının oluşması kolluk kuvvetlerine olan güvenin zedelenmesine yol açabilecektir.

Kişisel verilerin korunmasına yönelik olarak Anayasa’da sağlanan güvencelere uygun şekilde hareket etmenin genel kolluk personelinin hizmetin mahiyeti ve özelliği gereği haiz olması ve görevde bulunduğu sürece de koruması gerekmekte olan temel niteliklerdendir.

Hukuka aykırılıklarla mücadele temeli üzerine oluşturulan kolluk teşkilatlarında yürütülen hizmetin hassasiyeti ve burada görev yapan personelin toplumda uyandırdığı güven ve huzur adına taşıdığı önem gözetildiğinde , devletin korunmasına özel bir önem göstererek anayasal düzenleme güvence altına alınmış olan kişisel verileri, yetkili olmadığı halde mesleğin temel esaslarıyla bağdaşmayacak şekilde hukuka aykırı yöntemlerle elde eden bir kolluk personelinin meslekten çıkarılmasının yaptırım ile korunmak istenen hukuki değerler ve korunmak istenen kamusal yarar karşısında bireye makul olmayan bir külfet yüklediği söylenemeyecektir. 

AYM ilgili kanun ifadesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

İlgili AYM kararına buradan ulaşabilirsiniz

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr