Meslekten Çıkarılan Personelin Emekli İkramiyesine İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı

2018/37665 başvuru numaralı ve 29.03.2023 tarihli, meslekten çıkarılan personelin emekli ikramiyesine ilişkin Anayasa Mahkemesi (“AYM”) kararı (“Karar”) 07 Temmuz 2023 tarihli ve 32241 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Başvuru, emeklilik için yaş şartını sağlamadığı gerekçesine dayanılarak emekli ikramiyesinin ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının, kesin nitelikteki istinaf kararı üzerine temyiz başvurusunda bulunulamaması nedeniyle de hükmün denetlenmesini talep etme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

Başvurucu, Emekli Sandığında geçirdiği sürenin emekli ikramiyesi ödenmesi için tek başına yeterli olduğunu, buna karşın SGK’nın meslekten çıkarılanlara ödeme yapmak istememesi sebebiyle bazı çalışma sürelerini hesap dışı tutarak emekliliğini iptal ettiğini ileri sürmüştür.

Başvurucu, meslekten çıkarılması sebebiyle emekli ikramiyesi ödenmemesi suretiyle ayrımcılığa uğradığını ve emekli ikramiyesi için açtığı davanın sonucunda keyfi olarak emekli aylığının da kesildiğini ifade etmiştir.

Bölge İdare Mahkemesinin idarenin beyanları doğrultusunda karar verdiğini ve gerekli araştırmayı yapmadığını belirten başvurucu, gerekçesiz hüküm kurulmasından şikayetçi olmuştur.

Başvurucu mülkiyet ve adil yargılanma hakları ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Fakat AYM tarafından, emekli ikramiyesinin ödenmemesi bağlamındaki şikayetlerin esas itibarıyla mülkiyet hakkını ilgilendirmesi  sebebiyle başvurucunun bu kapsamdaki şikayetleri mülkiyet hakkı çerçevesinde incelenmiştir.

Anayasa’nın 35. maddesine (“Madde”) göre:

“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.

Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”

Bu Maddeyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü malvarlığı hakkını kapsamaktadır.

Madde soyut bir temele dayalı olarak mülkiyete erişmeyi ve mülkiyeti edinmeyi değil mülkiyet hakkını güvenceye almaktadır. Fakat bu hususun istisnası olarak belli durumlarda bir ekonomik değer veya icrası mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa’da yer alan mülkiyet hakkı güvencesinden yararlanabilmektedir.

Yerleşik Danıştay içtihadı ve başvuruya konu olaydaki koşullar göz önüne alındığında başvurucunun emekli ikramiyesi elde etme yönünde Anayasa’nın 35. maddesi bağlamında somut bir temele dayalı meşru beklentisinin mevcut olduğu kabul edilecektir.

Başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşıldığından mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin karar verilmiştir.

Başvurucu ayrıca İstinaf Mahkemesi kararına karşı temyiz yolunun kapalı tutulması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Ancak açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir.

Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine sonucuna ulaşılmıştır. 

Bahsi geçen kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr