Duyurular
DOĞRUDAN SATIŞLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
Ticaret Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik ("Yönetmelik") 08 Ağustos 2025 tarihli ve 32980 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Yönetmelik, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 47/A ve 84. maddelerine dayanılarak hazırlanmış olup sektörde faaliyet gösteren şirketleri yakından ilgilendirmektedir.
- YÖNETMELİK’İN KAPSAMI VE AMACI
Yönetmelik doğrudan satış sistemlerini ve bu sistem içinde faaliyet gösteren şirketleri kapsamakta olup doğrudan satışlara uygulanmak üzere hazırlanmıştır.
Yönetmelik ile ulaşılmak istenen temel amaçlar aşağıdaki şekildedir:
- Tüketicilerin aldatılmasını ve mağduriyetini önlemek.
- Sektörde şeffaflığı ve hesap verebilirliği sağlamak.
- Sağlıklı bir rekabet ortamı oluşturmak.
- Doğrudan satış sistemlerinin denetimini kolaylaştırmak.
- YÖNETMELİK’İN GENEL YAPISI
Yönetmelik doğrudan satış sistemleri, doğrudan satış şirketleri ve doğrudan satışlara ilişkin esasları ayrıntılı olarak belirlenmiştir.
- Doğrudan Satış Sistemine İlişkin Esaslar
Doğrudan satış sistemi, doğrudan satış şirketi tarafından oluşturulan; iş sözleşmesiyle istihdam edilmeyen, bağımsız temsilci, distribütör, danışman vb. unvanlarla faaliyet gösteren ve komisyon, prim, teşvik veya ödül gibi menfaatler karşılığında tüketiciye mal veya hizmet satan ya da pazarlayan doğrudan satıcıların yer aldığı satış modelidir.
- Sistem aracılığıyla sunulan mal veya hizmetlerin, tüketicilere satılabilir ve pazarlanabilir nitelikte olması zorunlu olacaktır.
- İlgili mevzuata göre piyasaya arzı yasak olan mal veya hizmetler ile sermaye piyasası araçları ve kripto varlıklar doğrudan satış yöntemiyle sisteme dahil edilemeyecektir.
- Doğrudan satış sisteminde hızlı zengin olma fırsatları, gerçekleşmesi mümkün olmayan vaatler gibi sistemle ilgili yanıltıcı bilgilerin verilmesi yasaklanmıştır. Kişiler baskı kurma, aldatma, rahatsızlık verme ve buna benzer yollarla sisteme dahil olmaya zorlanamayacaktır.
- Perakende satış kârı hariç olmak doğrudan satış şirketi tarafından doğrudan satıcılara sağlanan komisyon, prim ve benzeri menfaatlerin toplamı, şirketin doğrudan satışa konu mal veya hizmetlerden elde edilen yıllık net satışların %50’sini aşması yasaklanmıştır.
- Perakende satış kârı hariç, sisteme yeni doğrudan satıcıların katılımından kaynaklı olarak doğrudan satış şirketi tarafından ödenen komisyon, prim, teşvik ve ödül gibi menfaatlerin toplamı, ilgili takvim yılında dağıtılan tüm menfaatlerin %30’unu geçemeyecektir.
- Doğrudan Satış Şirketlerine İlişkin Esaslar
Doğrudan satış şirketi, doğrudan satış sistemi kapsamında tüketiciye mal veya hizmet satışını gerçekleştiren satıcı veya sağlayıcıdır.
- Doğrudan satış şirketi olabilmek için şirketin sermaye şirketi ve ödenmiş sermayesinin en az 10 milyon TL olması gerekmektedir.
- Şirketlerin, Türkiye'de yerleşik bankalarda 3 milyon TL tutarında bloke mevduat bulundurması zorunlu olup faaliyet gösterebilmek için Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünden (“Genel Müdürlük”) “Doğrudan Satış Yetki Belgesi” alması gerekmektedir.
- Doğrudan Satış Yetki Belgesi başvurusu kapsamında, şirketlerin hukuki, mali ve operasyonel yapılarını ortaya koyan temel belgeler Genel Müdürlük’e sunulmalıdır. Yönetmelik’te başvuru esnasında aşağıdaki belgelerin Genel Müdürlük’e sunulması gerektiği belirtilmiştir;
- Şirketin ticaret sicil gazetesi,
- Şirketin güncel ortak ve yönetici listesi,
- Vergi levhası,
- 3 Milyon TL’lik bloke mevduatın yatırıldığını gösterir banka belgesi,
- Doğrudan satıcılara sunulan kazanç planının detayları,
- Satışa konu ürünlerin tavsiye edilen fiyat listesi,
- Tüketicilerin bilgilendirilmesine ilişkin sistemde kullanılacak iletişim bilgileri ve iş akış şeması.
- İlgili mevzuatı gereği ruhsat, izin veya bildirime tabi olan mal veya hizmetlere ilişkin belgeler.
- Genel Müdürlük, söz konusu belgelere ek olarak tüketicilerin güvenliğini ve ekonomik çıkarlarını korumak amacıyla gerekli gördüğü hallerde ilave bilgi ve belgeler talep edebilecektir.
- Genel Müdürlük tarafından yapılan değerlendirme sonucunda uygun bulunan doğrudan satış şirketine yetki belgesi verilir ve bu şirket Bakanlık internet sitesinde ilan edilir.
- Yetki belgesinin geçerlilik süresi üç yıldır. Geçerlilik süresi dolmadan başvuru yapılmış ise başvuru sonuçlanana kadar belge geçerliliğini koruyacaktır. Ancak süre bitmeden başvuru yapılmaması halinde yetki belgesi sürenin sonunda iptal edilecektir.
- Doğrudan Satıcılara İlişkin Esaslar
Doğrudan satıcı, doğrudan satış sisteminde tüketiciye mal veya hizmet tanıtımı yaparak satışını gerçekleştiren ya da doğrudan satış şirketinden mal veya hizmet alınmasına aracılık eden; bu faaliyetler karşılığında doğrudan satış şirketi tarafından sunulan kazanç planı kapsamında komisyon, prim, teşvik ve ödül gibi menfaatler elde eden gerçek veya tüzel kişidir.
- 18 yaşından küçükler, fiil ehliyeti bulunmayan kişiler ile şirketin ortakları, yöneticileri ve bunların eşi veya birinci derece kan ve kayın hısımları doğrudan satıcı olarak sisteme dahil edilemeyecektir.
- Doğrudan satış şirketinin yetkilendirdiği doğrudan satıcılar, mal veya hizmetleri şirketin belirlediği esaslar dahilinde satmaya yetkilidir.
- Şirket çalışanlarına, kazanç planına dahil olmamak kaydıyla indirimli mal veya hizmet satın alma imkânı tanınabilecektir.
- Doğrudan satıcıdan, sisteme dahil olma veya sistemde kalma şartı olarak tüketiciye satışı öngörülmeyen mal veya hizmetlere ilişkin yenileme, paket, ücret, aidat vb. adlar altında herhangi bir bedel talep edilemeyecek ve borç doğuran belge alınamayacaktır.
- Satın alınması zorunlu giriş paketi, satıcının sistem içindeki seviyesini belirleyemeyecek ve paket içeriğinin fiyatı tavsiye edilen satış fiyatını aşamayacaktır.
- Doğrudan satıcı, herhangi bir yükümlülük altına girmeden sistemden ayrılabilecektir. Katılım tarihinden itibaren 30 gün içinde ayrılması halinde, şirket kullanılmamış malları iade almak ve ödenen menfaatler düşüldükten sonra bedelini 30 gün içinde iade etmekle yükümlü olacaktır.
- DOĞRUDAN SATIŞ SİSTEMİNİN UYGULAMA UNSURLARI VE TARAF YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Yönetmelik ile doğrudan satış sisteminin şeffaf ve adil şekilde işletilmesi ile tüketici haklarının korunması amacıyla doğrudan satış şirketleri ile satıcıların uyması gereken yükümlülükler belirlenmiştir;
- Doğrudan satıcı, bu Yönetmelik kapsamında tüketiciye tanınan hakların kullandırılmasından ve tüketiciye karşı diğer yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden doğrudan satış şirketine karşı sorumlu tutulmuştur.
- Doğrudan satıcı, doğrudan satış şirketine ait mal veya hizmetlerin satılması ya da satışına aracılık edilmesi durumunda doğrudan satıcı numarasının belirtilmesinden doğrudan satış şirketine karşı sorumludur.
- Kazanç planı doğrudan satış şirketi tarafından hazırlanarak Bakanlığa sunulacaktır. Doğrudan satıcı kazanç planına uygun şekilde faaliyet göstermelidir.
- Doğrudan satış şirketi, bilgilendirme formunu mevzuata uygun bir şekilde hazırlayarak tüketiciye sunulmasını sağlayacaktır. Doğrudan satıcı ise bu formu tüketiciye iletmek ve ilgili hakların kullanılmasını temin etmekle sorumlu olacaktır.
- Cayma halinde tüketiciye sağlanacak bedel iadesi doğrudan satış şirketinin sorumluluğundadır. Doğrudan satıcı ise cayma hakkı bildiriminin şirkete iletilmesini sağlamakla yükümlüdür.
- Doğrudan satış şirketleri, doğrudan satıcının Yönetmelik kapsamında tüketiciye tanınan hakları kullandırmasından ve tüketiciye karşı diğer yükümlülükleri yerine getirmesinden müteselsilen sorumludur.
|
Doğrudan Satış Şirketi |
Doğrudan Satıcı |
|
|
Kazanç Planı |
Hazırlamak ve sunmakla yükümlüdür. |
Uymakla yükümlüdür. |
|
Bilgilendirme Formu |
Hazırlamak ve sunmakla yükümlüdür. |
Tüketiciye iletmek ve haklarını kullanmasını sağlamakla yükümlüdür. |
|
Cayma Hakkı |
Bedel iadesi yükümlülüğü bulunmaktadır. |
Cayma iradesini şirkete iletmekle yükümlüdür. |
|
Tüketici Şikayetleri |
Doğrudan satıcı ile müteselsilen sorumludur. |
Doğrudan satış şirketi ile müteselsilen sorumludur |
- CAYMA HAKKI
Tüketicilere tanınan cayma hakkı, mal teslim tarihinden itibaren 30 günlük süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin kullanılabilecektir. Cayma hakkı kapsamında mal teslimine konu doğrudan satışlarda ilgili mevzuatında tüketici lehine olan hükümler saklıdır.
Cayma hakkının kullanılması ile akabinde işleyecek süreç aşağıdaki şekildedir:
- Tüketici, cayma bildirimini yazılı olarak veya e-posta, SMS gibi kalıcı veri saklayıcı yöntemlerle ilgili şirkete veya satıcıya iletecektir.
- Şirket ise yapılan ödemeleri, cayma bildiriminin kendilerine ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içinde tamamen iade etmekle yükümlüdür.
Yönetmelik’te belirli mal ve hizmet kategorilerinde taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkının kullanılamayacağı istisnai durumlar da açıkça belirtilmiştir. Bu haller;
- Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar,
- Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar,
- Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar,
- Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallar,
- Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması hâlinde, bilgisayar sarf malzemeleri,
- Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler,
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayri maddi mallar,
- Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetler
olarak belirtilmiştir.
E. YÜRÜRLÜK VE GEÇİŞ HÜKÜMLERİ
- Yönetmelik’in yayım tarihinden önce doğrudan satış faaliyetinde bulunan şirketleri, yetki belgesi başvuruları Genel Müdürlük tarafından sonuçlandırılıncaya kadar faaliyetlerine devam edebilecektir. Bu kapsamda yer alan şirketlerin, şirket yapılarını ve faaliyetlerini 30 Ocak 2026 tarihine kadar Yönetmelik’te düzenlenen usul ve esaslara uygun hale getirerek doğrudan satış yetki belgesi başvurusunda bulunması gerekmektedir.
- Yönetmelik’in 5’inci maddesinin beşinci ve altıncı fıkralarında düzenlenmiş doğrudan satış şirketleri tarafından perakende satış karı olmak üzere doğrudan satıcılara sağlanacak komisyon, prim, teşvik ve benzeri menfaatlere ilişkin sınırlama hükümleri 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
- Yönetmelik’in diğer tüm hükümleri ise Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik’in tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Zümbül Hukuk ve Danışmanlık
info@zumbul.av.tr
İnternet sitemizde bulunan her türlü bilgi ve belge Avukatlık Kanunu ve ilgili diğer mevzuat ile Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlık Meslek Kuralları dikkate alınarak Zümbül Hukuk ve Danışmanlık tarafından yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, bu yayınlarda kesinlikle reklam ve/veya ticari amaç güdülmemiştir. İnternet sitemizdeki her türlü bilgi ve belge genel geçer nitelikte olup hiçbir suretle bu yayınların eksiksiz, doğru, güncel ve güvenilir olduğu garanti ve taahhüt edilmemektedir. İnternet sitemizde yer verilen yayınlardaki bilgilerle ilgili olarak bir avukata/uzmana danışmadan söz konusu bilgi ve belgelere dayanılarak hareket edilmemelidir. İnternet sitemizdeki yayınlarda yer verilen linkler kamuya açık kaynaklardan elde edilerek yalnızca ziyaretçilerin diğer bilgi ve belgelere ulaşmasını kolaylaştırmak amacıyla bulunmaktadır. Bu linkler hiçbir şekilde link verilen kişi, kurum ve kuruluşları tavsiye ve/veya onay anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki yayınlar hiçbir şekilde hukuki danışmanlık sunulması veya internet sitemize herhangi bir suretle ulaşan ziyaretçiler ile avukat-müvekkil ilişkisi oluşturulduğu anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki tüm içerikler Zümbül Hukuk ve Danışmanlık mülkiyetindedir ve hiçbir içerik yazılı izin alınmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve atıf yapılmadan kullanılamaz.
Türkçe
English