AYM Tarafından Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un İş Sözleşmelerine İlişkin Maddesinde İptal Kararı Verilmiştir

Anayasa Mahkemesi Başkanlığı (“AYM”) tarafından 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (“MÖHUK”) 27. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptaline ilişkin 2023/158 E. 2024/187 K. sayılı ve 5/11/2024 tarihli kararı (“Karar”), 10 Mart 2025 tarihinde 32837 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Karar'da özetle şu hususlara yer verilmiştir;

İptale konu olan madde aşağıdaki gibidir;

“MADDE 27 – (1) İş sözleşmeleri, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla, tarafların seçtikleri hukuka tâbidir.

(2) Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde iş sözleşmesine, işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde, bu işyeri mutad işyeri sayılmaz.

(3) İşçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.

(4) Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir.”

MÖHUK’ta yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması durumunda bu hükmün uygulanmayacağı ve gerekli görülen hallerde Türk hukukunun uygulanacağı, Türk hukukunun doğrudan uygulanan hükümlerinin kapsamına giren durumlarda Türk hukukunun uygulanacağı belirtilmiştir.

İptale konu olan hüküm uyarınca yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerinde taraflarca hukuk seçiminin yapılmamış olması halinde sözleşmeye işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanabilecektir. Ayrıca işçinin işini geçici olarak yaptığı ülkelerdeki işyeri mutad işyeri olarak kabul edilmeyecektir.

Tespit edilecek daha sıkı ilişkili hukukun işçiye mutat işyeri hukuku veya sözleşmeyle belirlenen hukuktan daha yüksek standartta bir koruma sağlayabileceği açıkça ortadadır.

Yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerinde hukuk seçiminin mümkün olması halinde işçi ile işveren arasındaki menfaatler dengesinin korunmasına yönelik tedbir alınması devletin pozitif yükümlülükleri kapsamındadır. Hukuk seçimi yapılması durumunda işçinin sahip olacağı haklardan anılan seçim nedeniyle mahrum kalmasını engelleyecek nitelikte düzenlemelerin öngörülmesi gerekmektedir. Daha sıkı ilişkili hukukun işçiye yüksek standartta koruma sağlaması halinde hukuk seçimiyle işçinin bu korumadan mahrum bırakılmasını önleyecek hükümlerin bulunması gerekmektedir.

İşçinin, işveren karşısında hukuk seçimine yönelik pazarlık imkânı çok daha zayıf ve güçtür.

İşverenin hukuk seçimi ile daha sıkı ilişkili hukukta öngörülen yükümlülüklerden kurtulması ve işçinin ilgili hukukun korumasından mahrum kalması nedeniyle işçi ve işveren arasında makul bir dengenin sağlanmadığı ortadadır.

İşbu açıklanan nedenlerle Anayasanın 49. Maddesi uyarınca MÖHUK 27. Maddesinin 1. fıkrasının iptaline ve iptal hükmünün Karar’ın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 6 ay sonra yürürlüğe girmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

Karar’ın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr

İnternet sitemizde bulunan her türlü bilgi ve belge Avukatlık Kanunu ve ilgili diğer mevzuat ile Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlık Meslek Kuralları dikkate alınarak Zümbül Hukuk ve Danışmanlık tarafından yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, bu yayınlarda kesinlikle reklam ve/veya ticari amaç güdülmemiştir. İnternet sitemizdeki her türlü bilgi ve belge genel geçer nitelikte olup hiçbir suretle bu yayınların eksiksiz, doğru, güncel ve güvenilir olduğu garanti ve taahhüt edilmemektedir. İnternet sitemizde yer verilen yayınlardaki bilgilerle ilgili olarak bir avukata/uzmana danışmadan söz konusu bilgi ve belgelere dayanılarak hareket edilmemelidir. İnternet sitemizdeki yayınlarda yer verilen linkler kamuya açık kaynaklardan elde edilerek yalnızca ziyaretçilerin diğer bilgi ve belgelere ulaşmasını kolaylaştırmak amacıyla bulunmaktadır. Bu linkler hiçbir şekilde link verilen kişi, kurum ve kuruluşları tavsiye ve/veya onay anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki yayınlar hiçbir şekilde hukuki danışmanlık sunulması veya internet sitemize herhangi bir suretle ulaşan ziyaretçiler ile avukat-müvekkil ilişkisi oluşturulduğu anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki tüm içerikler Zümbül Hukuk ve Danışmanlık mülkiyetindedir ve hiçbir içerik yazılı izin alınmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve atıf yapılmadan kullanılamaz.