Anayasa Mahkemesi 4054 Sayılı Kanun’un Yerinde İnceleme Hükmünü Anayasa’ya Uygun Bulmuştur

Anayasa Mahkemesi (“AYM”) tarafından verilen 2023/174 E. ve 2025/224 K. sayılı karar (“Karar”) 17 Şubat 2026 tarihli ve 33171 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Karar’da özetle aşağıdaki hususlara yer verilmiştir;

• 4054 Sayılı Kanun’un (“Kanun”) itiraz konusu kuralların da yer aldığı 15. maddesi şöyledir:

“Yerinde İnceleme Madde 15 – Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin:

a) (Değişik:16/6/2020-7246/4 md.) Defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilir,

b) Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir,

c) Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir.

İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar incelemeye giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi verilmesi halinde idari para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi bulundururlar.

(Ek fıkra: 1/8/2003-4971/25 md.) İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür. Yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hakimi kararı ile yerinde inceleme yapılır.”

• Kararda maddenin birinci fıkrasında yer alan “gerekli gördüğü hallerde” ibaresi, yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme ihtimalinin bulunması hâlinde sulh ceza hâkimi kararıyla inceleme yapılabileceğini öngören üçüncü fıkranın ikinci cümlesi inceleme konusu yapılmıştır.
• Başvurularda, düzenlemelerin hukuk devleti ve belirlilik ilkesi ile temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması rejimine aykırı olduğu; özellikle yerinde inceleme yetkisinin konut dokunulmazlığı güvencesini zedelediği ileri sürülmüştür.
• AYM, 4054 sayılı Kanun’un amacına ve Rekabet Kurulunun görevlerine atıf yaparak yerinde inceleme yetkisinin Kanun’da öngörülen görevlerin yerine getirilmesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtmiştir. Bu yetkinin, Anayasa’nın 167. maddesinde Devlete yüklenen piyasaların sağlıklı ve düzenli işleyişini sağlama ve tekelleşmeyi önleme görevine dayandığı ifade edilmiştir.
• “Gerekli gördüğü hallerde” ibaresinin Kanun’un amacı ve kapsamı çerçevesinde sınırlarının belirlenebilir olduğu değerlendirilmiş; bu nedenle düzenlemenin belirlilik ilkesine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
• Konut dokunulmazlığı bakımından yapılan değerlendirmede ise, yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme ihtimali bulunması hâlinde sulh ceza hâkimi kararının aranmasının anayasal güvence bakımından yeterli olduğu kabul edilmiştir.
• 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un;

      A. 15. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…gerekli gördüğü hallerde,” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,

    B. 15. maddesine 1/8/2003 tarihli ve 4971 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle eklenen üçüncü fıkranın ikinci cümlesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE

Karar verilmiştir.

Karar’ın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr

İnternet sitemizde bulunan her türlü bilgi ve belge Avukatlık Kanunu ve ilgili diğer mevzuat ile Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlık Meslek Kuralları dikkate alınarak Zümbül Hukuk ve Danışmanlık tarafından yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, bu yayınlarda kesinlikle reklam ve/veya ticari amaç güdülmemiştir. İnternet sitemizdeki her türlü bilgi ve belge genel geçer nitelikte olup hiçbir suretle bu yayınların eksiksiz, doğru, güncel ve güvenilir olduğu garanti ve taahhüt edilmemektedir. İnternet sitemizde yer verilen yayınlardaki bilgilerle ilgili olarak bir avukata/uzmana danışmadan söz konusu bilgi ve belgelere dayanılarak hareket edilmemelidir. İnternet sitemizdeki yayınlarda yer verilen linkler kamuya açık kaynaklardan elde edilerek yalnızca ziyaretçilerin diğer bilgi ve belgelere ulaşmasını kolaylaştırmak amacıyla bulunmaktadır. Bu linkler hiçbir şekilde link verilen kişi, kurum ve kuruluşları tavsiye ve/veya onay anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki yayınlar hiçbir şekilde hukuki danışmanlık sunulması veya internet sitemize herhangi bir suretle ulaşan ziyaretçiler ile avukat-müvekkil ilişkisi oluşturulduğu anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki tüm içerikler Zümbül Hukuk ve Danışmanlık mülkiyetindedir ve hiçbir içerik yazılı izin alınmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve atıf yapılmadan kullanılamaz.