Afet Bölgelerindeki İdari Davalara ve Kentsel Dönüşüme İlişkin Kanun Yayımlandı

7471 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“Kanun”), 09.11.2023 tarihli ve 32364 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler sonucu genel hayata etkili afet bölgesi ilan edilen bölgelerde yıkım kararlarının iptali nedeniyle yıkılamayan binalarla ilgili süreci hızlandırmak için getirilen 2577 sayılı İdari Yargılama Kanunu (“Kanun”) Geçici Madde 11’de idari işlem iptal davalarıyla ilgili şu düzenlemelere yer verilmiştir:

• 10 gün içinde ilk inceleme yapılıp dava dilekçesi tebliğe çıkartılacaktır.
• Savunma verme süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren 15 gün olup en fazla 10 gün (bir defaya mahsus) uzatılabilecektir. Savunma dilekçesinde bina askı kodu bulunacaktır.
• Yürütmenin durdurulması kararlarına itiraz edilemeyecektir.
• Keşif, dilekçelerin tamamlanmasından sonra 15 gün içinde yapılacaktır. Zorunlu hallerde keşif ve bilirkişi incelemesi ilk inceleme sonrasında da yapılabilecektir. Bilirkişi raporlarına itiraz süresi, raporun tebliğinden itibaren 7 gündür.
• Diğer iptal davalarında olduğu gibi duruşma yapılması tarafların istemi ve mahkemenin kararına bağlanmıştır. Duruşma davetiyeleri en az 15 gün önce tebliğ edilecektir.
• Davalar; dosyanın tamamlanması veya ara karar, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşmaların tamamlanmasından itibaren en geç 15 gün içinde karara bağlanacaktır.
• İstinafa nihai kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde başvurulacaktır.
• İstinaf başvurusu en geç 2 ay içinde karara bağlanacaktır.
• Bu madde kapsamındaki iptal davaları tam yargı davalarıyla birlikte görülemeyecektir.
• Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce birlikte açılan davalar ayrılacak ve bulunduğu aşamadan itibaren yargılanacaktır. Ancak yürürlükten önce işlemeye başlayan savunma, bilirkişi raporuna itiraz, istinaf başvurusu, istinaf dilekçesine cevap süresi açısından genel hükümler uygulanacaktır.
• Bu düzenlemede süre öngörülmeyen işler ivedilikle sonuçlandırılacaktır.

7471 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle;

• Kanunun 2.maddesinde yer alan “yeni yerleşim alanı” ibaresi çıkartılarak yerine “rezerv yapı alanı” ibaresi konulmuş ve riskli alan ve yapıların bulunduğu arazilerin belirlenmesi TOKİ veya İdarenin talebine veya resen Bakanlığa bırakılmıştır.
• Kanunun “Tanımlar” başlıklı 2. maddesine “Başkanlık: Kentsel Dönüşüm Başkanlığı” (“Başkanlık”) ibaresi eklenmiştir.
• Riskli yapıların tespiti Başkanlıkça resen veya İdarece yaptırılabileceği gibi yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından (masrafları kendilerine ait olmak üzere) Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılıp sonuç Başkanlığa veya İdareye bildirilecektir.
• Lisanslandırılacak kuruluşlarda, inşaat mühendisi, harita mühendisi, mimar, şehir plancısı, değerleme uzmanı ve hukukçu istihdam edilmesi zorunlu olacaktır.
• Tespitin engellenmesi durumunda; Başkanlıkça/İdarece resen tespit, kapalı kapılar ve alanları yeterli kolluk kuvvetiyle açtırmak suretiyle (mülki idare amirinin yazılı izniyle) tespit yaptırılacaktır.
• Başkanlık veya İdare tarafından yapılan riskli yapı tespit, tahliye ve yıktırma masrafları, hisseleri oranında maliklerden tahsil edilecektir.
• Tespitlere karşı yapı malikleri veya kanuni temsilcileri 15 gün içinde itiraz edebilecektir.
• Riskli yapılar Başkanlık veya İdarece ilgili tapu müdürlüğüne bildirilip tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilecektir.
• Tescil dışı alanlar, tapuda Hazine adına tescil ettirildikten sonra Başkanlığa veya TOKİ ve İdareye bedelsiz devredilebilecektir.
• Gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin taşınmazlarının rezerv yapı alanı talebinde bulunurken yapılaşmaya esas metrekarenin yüzde otuzunun devrine onay vermeleri veya aynı değerin kentsel dönüşüm proje hesabına gelir olarak Bakanlıkça kaydedilmesi gerekecektir.
• Riskli yapıların yıktırılması için yapı maliklerine 90 günden fazla olmamak üzere, yıktırma süresi verilecektir. Yıktırılmadığı takdirde İdarece yıkılacaktır. Yapıların tahliyesinin engellenmesi durumunda mülki idare amiri tarafından verilecek yazılı izne istinaden yeterli kolluk kuvveti marifetiyle kapalı kapıları/alanları açtırmak suretiyle tahliye yaptırılacaktır.
• Kentsel dönüşüm kararı için üçte iki çoğunluk yerine hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu aranacaktır.
• Karara katılmayan paydaşların arsa payları açık artırma ile diğer paydaşlara satılabilecek, satışı gerçekleşmeyen bu paylar dönüşümü gerçekleştirecek Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından satın alınacaktır.
• 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre yoksul ve dar gelirli kabul edilenlerin bağımsız bölümlerinin Başkanlıkça hisseli olması durumunda dönüşümden önce tapuda yer alan kayıtlar korunacak ve başka bir gayrimenkulü olmamak şartıyla hak sahibine (ve eşine) bu bölüm üzerinde Türk Medeni Kanunu uyarınca oturma hakkı tanınacaktır.
• Kanun kapsamında onaylanan imar planları ilgili çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğünde on beş gün süreyle ilan edilecek ve itiraz edilebilecektir.
• Uygulama yapılacak alanda bulunan dönüşüme tabi kamu kurum ve kuruluşları taşınmazlar ile özel mülkiyete tabi diğer bütün taşınmazlarda uygulama projesi aranmaksızın ihaleye çıkmak mümkün olacaktır.
• Hak sahibinin borçlanması halinde borçlanma bedeli ödenmeden tapuda hakkı verilmeyecektir.
• Hak sahibinin bağımsız bölümü Bakanlıkça belirlenen sürede teslim almaması halinde bu bölümler üzerindeki hakkı sona erecek ve tapudaki kayıtlar hak sahibi adına vadeli hesaba yatırılan taşınmaz bedeli üzerinden devam ettirilecektir, tapu kaydındaki hak ve şerhler resen terkin edilecektir.
• Başkanlık tarafından yaptırılacak yapılar için yapı ruhsatı, mülkiyetin belgelenmesi şartıyla müracaattan itibaren 30 gün içinde; yapı kullanma izni ise yapıların tamamlanmasından itibaren 30 gün içinde verilecektir.

6754 sayılı Bilirkişi Kanununa eklenen Geçici Madde 2’ye göre;

• Afet bölgesi ilan edilen yerlerde 01.01.2028 tarihine kadar depremlerle alakalı iş, dava, soruşturma ve kovuşturmalarda Kanunun “başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmama” ve “bilirkişilik temel eğitimini tamamlama” şartları hariç diğer şartları taşıma koşuluyla kanunun 12/5-6 ıncı maddesi ile CMK ve HMK’daki usullere tabi olmaksızın liste dışından da bilirkişi görevlendirmek mümkün olacaktır.

Kanunun 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanuna eklediği, Bakanlıkça lisanslandırılacak kuruluşlara ilişkin 10 uncu maddesi 09.11.2024’te,

Diğer hükümleri yayım tarihi olan 08.11.2023’te yürürlüğe girecektir.

İlgili Kanuna buradan ulaşabilirsiniz.

 

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr