YEŞİL DÖNÜŞÜM DESTEK PROGRAMI

 

05 Ağustos 2024, İstanbul

Yeşil Dönüşüm Destek Programı Uygulama Usul ve Esasları Tebliği Yayımlanmıştır

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından hazırlanan, Yeşil Dönüşüm Destek Programı Uygulama Usul ve Esasları Tebliği (“Tebliğ”) 26/07/2024 tarihli ve 32613 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Tebliğ’in amacı; Türkiye’de döngüsel ekonomi yaklaşımıyla uyumlu, doğal kaynakları koruyan, iklim ve sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlayan, kaynak verimli ve düşük karbonlu üretimi amaçlayan yatırımların desteklenmesine yönelik olarak yürütülecek Yeşil Dönüşüm Destek Programının uygulama usul ve esaslarını belirlemek olarak düzenlenmiştir.

1. Yol Haritası Raporu

Yatırımcı yeşil dönüşüm stratejisi çerçevesinde tesis bazında yürüteceği yeşil dönüşüm uygulamalarını içeren yol haritası raporunu hazırlayacaktır. Yol haritası raporu şablonu, Bakanlık tarafından çağrıda ilan edilecektir. Yol haritası raporunun Bakanlık’ın ilan ettiği şablon kullanılarak hazırlanması zorunlu tutulmuştur. Yol haritası raporu, yatırımcının kendi belirleyeceği kişi veya kurumlar tarafından hazırlanabilecektir.

Yatırımcı yol haritası raporunun uygulama sürecinde gerçekleştirilmek üzere bir veya birden fazla proje sunabilecektir. Ancak yol haritası raporu içinde en az bir proje önerisi bulunması zorunlu olacaktır.

Yatırımcı, başvurduğu projenin amacı, kapsamı, mevcut durum ölçümü, mevcut problemlerin tespiti ve çözüm yaklaşımları, proje hedefleri ile bu hedeflere ulaşmak için gerçekleştirilecek yeşil dönüşüm uygulamaları ve proje büyüklüğünü yol haritası raporunda sunacaktır.

Yol haritası raporunun uygulanması ve ilgili süreçlerin koordinasyonunun sağlanması sorumluluğu yeşil dönüşüm ekibinde olacaktır. Yatırımcı tarafından yeşil dönüşüm ekibi içerisinden bir yeşil dönüşüm lideri seçilerek yetkilendirilecektir. Genel Müdürlükçe programa ilişkin olarak gerçekleştirilecek bilgilendirmeler yeşil dönüşüm liderine yapılacaktır. Yeşil dönüşüm ekibini oluşturan kişilerin bilgileri yatırımcı tarafından portale yüklenecektir. Kişilerde değişiklik yapılması gereken durumlar olduğunda Genel Müdürlüğe portal üzerinden gerekçeli bildirim yatırımcı tarafından yapılacak ve uygun görülmesi halinde Genel Müdürlük onayı ile değişiklik gerçekleştirilecektir. 31/5/2018 tarihli ve 30437 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırım Teşvik Belgesi İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesine İlişkin Yetkilendirme Tebliği hükümleri çerçevesinde yetkilendirilmesi yapılmaksızın yeşil dönüşüm liderinin değiştirilmesi talep edilmesi mümkün olmayacaktır.

Yatırımcı yol haritası raporunda, başvuruda bulunduğu proje için miktarsal veya oransal olarak somut ve ölçülebilir iyileştirmeler içeren bir veya birden çok proje hedefi belirleyecektir.

Proje hedefi, aşağıda yer verilen performans göstergeleri dikkate alınarak birim üretim başına belirlenecektir:

1. Enerji tüketimi.
2. Sera gazı emisyon miktarı.
3. Hava kirletici emisyon miktarı.
4. Karbon ayak izi.
5. Su ayak izi.  
6. Hammadde tüketimi.
7. Atık miktarı.
8. Su tüketimi.
9. Atık su miktarı.
10. Atık su kirlilik yükü.
11. Tesis atıklarından geri dönüştürülmüş girdi miktarı.

Kamu politika ve strateji belgelerinde yer alan öncelikler, Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan ilgili teknik mevzuat, desteklerden yararlanabilecek sektörlerin yeşil dönüşüm ihtiyaçları ile ekonomik ve teknolojik gelişmeler gibi hususlar dikkate alınarak Genel Müdürlük tarafından çağrılar özelinde performans göstergeleri belirlenebilecektir.

Proje hedefleri ile ilgili olarak projenin uygulanması öncesindeki mevcut durum ölçüm bilgileri başvuruda sunulacak olan yol haritası raporunda, projenin uygulanması sonrasındaki ölçüm bilgileri ise nihai durum ölçümünde sunulacaktır.

Belirlenen proje hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığı, mevcut durum ve nihai durum ölçüm bilgileri karşılaştırılarak değerlendirilecektir.

Program kapsamında, varsa başvuru anında yürürlükteki ilgili ulusal mevzuat gereği erişilmesi zorunlu olan eşik değerlerin ötesinde gerçekleştirilecek iyileştirmeler dikkate alınacaktır.

2. Program Yönetimi

Program kapsamında başvuruların alınması, yol haritası raporu ve projelerin değerlendirilmesi, izleme ve revizyon süreçleri ile projelere ilişkin karar alınması iş ve işlemleri, bilgi akışı ve iletişim, program portali aracılığıyla Genel Müdürlük tarafından yürütülecektir.

Genel Müdürlük, yatırımcı tarafından sunulan tüm bilgileri ilgili kamu kurumları nezdinde kontrol ve teyide yetkili olacaktır.

Programa sadece imalat sanayinde faaliyet gösteren Türkiye’de yerleşik sermaye şirketleri başvurabilecektir. Bakanlık, Program kapsamında genel veya sektörel başvuruya yönelik çağrılar açarak çağrılar bazında koşullar ve süreler belirleyebilecektir.

Çağrı bazında koşullar belirlenirken; kamu politika ve strateji belgelerinde yer alan öncelikler, desteklerden yararlanabilecek sektörlerin yeşil dönüşüm ihtiyaçları, ekonomik ve teknolojik gelişmeler, yeşil dönüşüme ya da çevre duyarlılığına ilişkin belgelendirmeler ile Bakanlık tarafından yürütülen proje ve faaliyetler dikkate alınacaktır.

Yatırımcılar, çağrıda belirtilen koşullar uyarınca program portali üzerinden müracaatta bulunarak öngörülen takvim ve yöntem çerçevesinde başvuru işlemini tamamlayacaktır.

Başvuru kapsamında sunulması zorunlu olan yol haritası raporu, program portaline girilecek proje başvurusunun tamamlanmasını müteakiben en geç kırk iş günü içerisinde yatırımcı tarafından program portaline yüklenecektir. Yol haritası raporu portale yüklenmeyen başvurular değerlendirme dışı bırakılacaktır.

Program kapsamında yatırımcı adına başvuru yeşil dönüşüm lideri tarafından yapılacaktır. Yeşil dönüşüm liderinin yatırımcı tarafından Yatırım Teşvik Belgesi İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesine İlişkin Yetkilendirme Tebliği hükümleri çerçevesinde yetkilendirilmiş olması gerekmektedir.

Yatırımcılar, aynı adreste program kapsamında düzenlenmiş açık teşvik belgesi bulunmaması koşuluyla belirli bir yatırım adresi için bir proje başvurusunda bulunabilecektir. Genel çağrının açık olduğu bir dönem içerisinde sektörel bir çağrının da açılması halinde, ilgili sektörde faaliyet gösteren kuruluşlar sadece sektörel bazlı çağrıya başvuru yapabilecektir.

Yol haritası raporu ve proje başvurularının değerlendirme sürecinde Genel Müdürlük tarafından oluşturularak program portalinde yayımlanan Değerlendirici Listesinde yer alan değerlendiriciler görev alacaktır. Değerlendirici Listesi, değerlendiricilerin görev aldıkları projelerdeki sorumluluklarını zamanında ve etkin olarak yerine getirme durumları dikkate alınarak Genel Müdürlükçe güncellenebilecektir.

Projenin uygulanması aşamasında Genel Müdürlük tarafından, gerekli görüldüğünde yerinde incelemeyi de kapsayacak şekilde Değerlendirici Listesinden görevlendirme yapılabilecektir.

Değerlendirici; yatırımcının çalışanı, danışmanı, ortağı ile bunların eşleri ve üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile evlatlıkları ve evlat edinenlerini ilgili projede değerlendirme yapmak üzere görevlendiremeyecektir.

Desteklenecek projelerde; yol haritası raporunun uygun bulunması, program amaçlarına hizmet etme, ölçülebilir proje hedefleri içerme, yeşil dönüşüm uygulamalarına yer verme ve çağrıda yer alan şartları karşılama koşulu aranacaktır.

Yol haritası raporunun sunulmasını müteakiben, proje başvurusunun Genel Müdürlük tarafından şekil yönünden incelenmesi neticesinde, şayet varsa hem yol haritası raporunda hem de projede tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için yatırımcıya program portali üzerinden bilgilendirme yapılarak on beş iş gününden az olmamak kaydıyla düzeltme süresi verilir. Eksiklikleri bildirilen süre içerisinde tamamlanmayan başvurular, program portali aracılığıyla değerlendirme dışı bırakılacaktır.

Düzeltme süresi içerisinde tamamlanan başvurular, yapılan inceleme sonucunda halen şartların karşılanmadığının tespit edilmesi halinde, gerekçe belirtilerek program portali aracılığıyla değerlendirme dışı bırakılacaktır.

Program portali üzerinden başvurusu onaylanan projeler için Değerlendirici Listesinde yer alan ve Genel Müdürlükçe belirlenen değerlendirici tarafından program portali üzerinden Başvuru Değerlendirme Raporu hazırlanacaktır. Değerlendirici, kendisine proje atandığı tarihten itibaren kırk beş iş günü içerisinde Başvuru Değerlendirme Raporunu tamamlayacaktır.

Değerlendirme, aşağıdaki kriterler doğrultusunda yapılacaktır:

1. Yol haritası raporunun yatırımcının yeşil dönüşüm sürecine ilişkin orta ve uzun vadeli planlamalarını tutarlı ve kapsayıcı bir şekilde içermesi.
2. Proje hedefleri ile yeşil dönüşüm uygulamalarının yol haritası raporuyla uyumlu olması.
3. Yol haritası raporu ve proje kapsamında gerçekleştirilecek yeşil dönüşüm uygulamalarının bu alandaki ulusal ve uluslararası mevzuat ile iyi uygulamalar dikkate alınarak oluşturulması.
4. Projenin sektördeki öncelikler, yenilikçi uygulama örnekleri ve yeni geliştirilmiş teknolojileri içermesi.
5. Proje hedeflerinin, ilgili alanda gerçekleştirilebilecek potansiyel iyileştirme alanları dikkate alındığında belirgin, ölçülebilir, kıyaslanabilir ve gerçekçi olarak belirlenmiş olması.
6. Proje hedeflerinin, gerçekleştirilmesi öngörülen yeşil dönüşüm uygulamaları ve destek kapsamına alınması talep edilen yatırım unsurlarıyla uyumu.
7. Proje hedeflerine ulaşmak üzere gerçekleştirilen yeşil dönüşüm uygulamalarının diğer performans göstergelerinde olumsuz etkiye neden olmaması.
8. Yatırımcı tarafından belirtilen performans göstergelerine yönelik ölçümün yöntemi ve raporlamasına ilişkin unsurların doğruluk ve yeterlilik düzeyi.

Genel Müdürlük, Başvuru Değerlendirme Raporunu göz önünde bulundurarak projelere ilişkin kabul, ret veya revizyon kararını oluşturacak ve program portali üzerinden yatırımcıya iletecektir. Revizyon kararı verilmesi durumunda yatırımcıya, revizyon kapsamında bildirilen eksiklik ya da uygunsuzlukların giderilmesi için kırk beş iş günü süre verilecektir. Bildirim tarihinden itibaren Genel Müdürlük tarafından verilen süre içerisinde revizyonu gerçekleştirmeyen yatırımcının başvurusu reddedilecektir.

Revizyon kararı verilen projeler, Başvuru Değerlendirme Raporunu hazırlayan değerlendiricilere yönlendirilecektir. Değerlendirici, revizyon kararı verilen projenin kendisine atandığı tarihten itibaren yirmi iş günü içerisinde program portali üzerinden değerlendirmesini tamamlanacaktır.

Reddedilen projeler için programa aynı içerikle bir yıl içinde tekrar başvuru yapılamayacaktır.

Projesi reddedilen başvuru sahipleri, ret kararının kendilerine tebliğinden itibaren on beş iş günü içerisinde Genel Müdürlüğe itirazda bulunabileceklerdir. Bu kapsamda yapılan itirazlar, Genel Müdürlük tarafından yirmi iş günü içerisinde değerlendirilerek karara bağlanacaktır.

Genel Müdürlük tarafından yol haritası raporu uygun bulunan ve destek kararı alınan projeleri gerçekleştirecek olan tesislere program portali üzerinden yol haritasının uygulama süresince Yeşil Dönüşüm Merkezi unvanı verilecektir. Desteklenmesi uygun bulunan başvurular, Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenmesine esas teşkil edecek proje bilgileri ve destek kapsamını içerecek şekilde Kararın 17 nci maddesi kapsamında işlem tesis edilmek üzere program portali aracılığıyla Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne (“TUYSGM”) bildirilecektir.

Destek kararı alınan projeler için başlangıç tarihi, yatırımcının program portali üzerinden başvuru yaptığı tarih olarak kabul edilecektir. Başvuru tarihi ile Yatırım Teşvik Belgesinin düzenlenme tarihi arasında geçen süre, proje için yatırımcı tarafından öngörülen süreye ilave edilerek Yatırım Teşvik Belgesinin süresi belirlenecektir

3. Destek Kapsamı

Desteklenecek projeler, imalat sanayinde faaliyet gösteren üretim tesisi ve yardımcı birimlerle sınırlı kalmak kaydıyla proje hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik olarak yapılacak arazi-arsa alımı, bina-inşaat harcaması ile alınacak makine, teçhizat, teknoloji, yazılım ve donanım ile ölçüm, doğrulama, belgelendirme, etüt, test ve danışmanlık hizmetlerini içerebilecektir.

Program kapsamında mevcut tesise yapılacak ilave yeni yatırımlar dışında kalan komple yeni yatırımlar ile yeşil dönüşüm sürecinde kullanılacak teknoloji ve ürünlerin geliştirilmesi veya üretilmesine yönelik Ar-Ge veya yatırım faaliyetleri için destek sağlanmayacaktır. Proje kapsamında yenilenebilir enerji üretimi tesisi kurulmasına yönelik faaliyetler, Karar kapsamında öngörülen bölgesel desteklerden yararlanmak üzere ayrı bir yatırım teşvik belgesi ile desteklenebilecektir.

1. Destek unsurları

Program kapsamında destek kararı alınan projeler için Kararın 17 nci maddesinde tanımlanan destekler sağlanacaktır.  9 uncu madde kapsamında desteklenmesine karar verilen projeler için ayrı bir değerlendirmeye gerek olmaksızın TUYSGM tarafından Karar hükümleriyle uyumlu olacak şekilde Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenecektir. Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında sağlanacak devlet yardımlarına ilişkin iş ve işlemler, ilgili mevzuat çerçevesinde TUYSGM tarafından yürütülecektir.

4. İzleme, Revizyon ve Tamamlama

 

1. İzleme

 

Yatırım süresi bir yıldan uzun olan projeler için her bir takvim yılının tamamlanmasını müteakiben izleme süreci yürütülecektir. Projenin ilerleme durumu Genel Müdürlük tarafından, değerlendirici görevlendirilerek izlenecektir. Yol haritası raporunun izlemesi de ilgili projelerin izleme süreciyle birlikte gerçekleştirilecektir. Yol haritası raporu kapsamında hali hazırda Yatırım Teşvik Belgesine bağlı olarak yürütülen bir proje bulunmaması durumunda yılda bir kez yol haritası raporunun izleme işlemi de değerlendirici tarafından yapılacaktır.

1. Revizyon

Yatırımcının, belirlemiş olduğu proje hedefleri ile bu hedeflere ulaşmak için gerçekleştirmeyi öngördüğü yeşil dönüşüm uygulamaları ve program kapsamında düzenlenen Yatırım Teşvik Belgesine yönelik revizyon talepleri program portali üzerinden yapılacaktır.

Proje hedefleri ve yeşil dönüşüm uygulamalarına yönelik revizyon taleplerine ilişkin olarak Genel Müdürlükçe belirlenen değerlendiriciden görüş alınacaktır. Değerlendirici, revizyon taleplerine ilişkin görüşlerini Genel Müdürlük tarafından kendisine verilen süre içerisinde program portali üzerinden iletecektir.

Uygun bulunan revizyon talepleri, Kararın 17 nci maddesi kapsamında işlem tesis edilmek üzere TUYSGM’ye bildirilir. Revizyon talebinde bulunulmasının üzerinden altı ay geçmedikçe yeni bir revizyon talep edilemeyecektir.

Proje hedefleri ve yeşil dönüşüm uygulamaları değişmemek kaydıyla Yatırım Teşvik Belgesine kayıtlı unsurlara yönelik revizyon talepleri, TUYSGM tarafından karara bağlanacaktır. Bu revizyon talepleri için dördüncü fıkra hükümleri uygulanmayacaktır.

1. Tamamlama

Proje kapsamında öngörülen yatırım süresinin bitiminden itibaren otuz iş günü içerisinde; yatırımcının Değerlendirici Listesinden belirlediği değerlendirici tarafından nihai durum ölçümü yapılacaktır. Nihai durum ölçümü sonuçları değerlendirici tarafından program portaline yüklenir ve yatırımcı tarafından onaylanacaktır. Bu süre içerisinde nihai durum ölçümü sonuçları iletilmeyen projeler sonlandırılacaktır.

Her bir proje hedefi bazında, öngörülen proje hedeflerinde en az yüzde yetmiş beş oranında gerçekleşme sağlanması ve varsa başvuru anında yürürlükteki ilgili ulusal mevzuat gereği erişilmesi zorunlu olan eşik değerlerin ötesine geçilmesi esas olacaktır.

Belirlenen proje hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığı, mevcut durum ile nihai durum ölçüm bilgileri karşılaştırılarak Genel Müdürlük tarafından belirlenecek ve TUYSGM’ye bildirilecektir.

Belirlenen hedeflere ulaşan projelerin tamamlama işlemleri, 20/6/2012 tarihli ve 28329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2012/1) hükümleri uyarınca TUYSGM tarafından yürütülecektir.

Belirlenen hedeflere ulaşamayan projeler, programın amaçları açısından öncelikli yatırım olma niteliğini kaybetmiş kabul edilir, bu projelerin bağlı bulunduğu yol haritası raporunun uygulanması da başarısızlıkla sonuçlanmış sayılır ve bu projelerin gerçekleştirildiği tesis için verilmiş olan Yeşil Dönüşüm Merkezi unvanı iptal edilecektir. Bu projeler için, TUYSGM tarafından değerlendirme yapılarak diğer teşvik uygulamalarından yatırımın niteliklerine göre en uygun görülen program kapsamında Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenebilecektir.

Yatırım Teşvik Belgesine bağlı olmadan yol haritası raporunu uygulamaya devam eden tesislerin izleme sürecinde yol haritasını başarıyla tamamlama imkânı kalmadığı değerlendirilen tesislere verilen Yeşil Dönüşüm Merkezi unvanı iptal edilecektir.

Yol haritası raporunu başarıyla tamamlayan tesisler için yatırımcıya yeni bir yol haritası raporu sunması için bir yıl süre verilecektir. Yeni bir yol haritası raporu sunmayan tesislerin Yeşil Dönüşüm Merkezi unvanı bu süre sonunda iptal edilecektir.

5. Ödemeler

Yol haritası raporu ile projeye ilişkin değerlendirme, izleme, revizyon, yerinde inceleme ve nihai durum ölçümü aşamalarında görev alacak değerlendiriciler için yapılan ödemeler destek kapsamına dahil edilebilecektir. Yol haritası raporunun hazırlanması sürecinde doğrudan yatırımcı tarafından yüklenilen maliyet, yol haritası raporunun başvuru tarihinden sonra tamamlanmış olması kaydıyla destek kapsamına dahil edilebilecektir.

İlgili değerlendirme sürecinin tamamlanmasını müteakiben on beş iş günü içerisinde değerlendirme hizmet bedelinin yatırımcı tarafından değerlendiriciye ödenmesi gerekecektir. Söz konusu ödemenin süresinde yapılmaması halinde proje başvurusu program portali aracılığıyla değerlendirme dışı bırakılacaktır. Desteklenmekte olan projelerin revizyon değerlendirmeleri açısından bu fıkra hükümleri uygulanmayacaktır.

Değerlendiricilerin sunacakları değerlendirme, izleme, revizyon değerlendirmesi ve ölçüm hizmetlerine ilişkin ödemelerin üst sınırları, Genel Müdürlükçe program portalinde yayımlanacaktır.

6. Hüküm bulunmayan haller

 Bu Tebliğde hüküm bulunmayan hallerde Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2012/1) hükümleri uygulanacaktır.

7. Gizlilik

Program sürecinde görev alan kişiler, kurum ve kuruluşlar, görevlerini yerine getirmeleri sırasında edindikleri, kamuya, ilgililere ve üçüncü kişilere ait gizlilik taşıyan bilgileri, kişisel verileri, ticarî sırları ve bunlara ait belgeleri, bu konuda ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamayacak, kendilerinin veya üçüncü kişilerin yararına kullanamayacaktır. Bu yükümlülük, görevleri sona erse de devam edecektir.

Tebliğ, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih itibariyle yürürlüğe girmiştir.

Tebliğ’in tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.